Wat is het en wat zijn de consequenties?

Afbeeldingsresultaat voor heel spur xray

Rondom de term hielspoor heerst veel verwarring. Deze term wordt vaak ten onrechte gebruikt om een irritatie van de peesplaat onder de hiel aan te duiden. Het zijn in werkelijkheid twee verschillende dingen. Een hielspoor is een haakvormige bot aangroei onder de hiel, welke geen pijnklachten veroorzaakt, ongeacht het type ‘’haak’’ of de grootte ervan (1).

Een zogeheten ‘fasciitis plantaris’ of ‘fasciopathie plantaris’ duidt op een irritatie van de peesplaat onder de hiel. De functie van deze peesplaat is het in stand houden van de boog aan de binnenzijde van de voet, zowel tijdens het staan als tijdens het lopen. Tijdens het lopen fungeert de peesplaat als een katrolmechanisme; bij het strekken van de grote teen bij de afzet komt de peesplaat op spanning, 

 

om zo een extra ondersteuning van de voet te geven tijdens de afzetfase van het lopen. Deze functie staat bekend als het ‘Windlass mechanisme’ (3, 4)

Bij een irritatie van de peesplaat is middels een echografie onderzoek te zien dat de peesplaat in volume toeneemt (dikker wordt) en dat deze volumetoename ontstaat door vocht in de peesplaat (5) Het kan ook voorkomen dat een verdikte peesplaat wordt gezien bij iemand die geen pijnklachten heeft. Een verdikking in de peesplaat is dus niet per definitie een bevestiging van de diagnose. Andersom geldt dit wel: een geïrriteerde peesplaat laat vrijwel altijd een verdikking zien.

De pijn bij een ‘fasciopathie plantaris’ ontstaat door een veranderd intern milieu in de peesplaat, waardoor zenuwuiteinden gemakkelijker prikkels doorgeven. Zo kan het gebeuren dat een activiteit die normaal gesproken niet pijnlijk is, zoals lopen, nu wel als een pijnlijke prikkel wordt ervaren (6)

Wanneer men een lokale pijn onder de hiel heeft, is het erg aannemelijk om te denken dat er sprake is van een peesplaat irritatie. De pijn bij vanuit de peesplaat is veelal het ergst bij de eerste paar stappen in de ochtend en neemt vaak langzaam in de dag af. De irritatie is in de meeste gevallen eenzijdig aanwezig, maar het kan ook tweezijdig voorkomen (7)

Hoe lang duurt het?

De duur van een peesplaat irritatie hangt erg af van hoe men er mee omgaat en hoe de klachten zijn ontstaan. Over het algemeen kan men stellen dat hoe acuter de klachten zijn ontstaan, hoe sneller men ook verwacht dat de klachten weer zullen verdwijnen (mits er adequaat mee word omgesprongen). Zo is het ook waar dat men bij een langer bestaande irritatie, van bijvoorbeeld een jaar, meer tijd nodig heeft om tot herstel te komen.

Wat is de oorzaak?

Bij een ‘fasciopathie plantaris’ is er niet sprake van echte een ontsteking, maar meer een irritatie welke door overbelasting is ontstaan. Bij een overbelasting is er een disbalans tussen de belastbaarheid van het weefsel en de belasting die erop uitgeoefend wordt. Bij belasting kan men denken aan het aantal uren staan per dag, het lichaamsgewicht, wandelen, etc. De belastbaarheid wordt gevormd door factoren als spierkracht, flexibiliteit, het looppatroon en bijvoorbeeld een eerder doorgemaakte blessure (8, 9)

Hoe kan ik het onder controle krijgen?

De behandeling bij de fysiotherapeut kan bestaan uit (1) tapen, (2) oefentherapie en eventueel (3) percutane electrolyse (PE).
Indien er op het moment van aanmelden veel pijn aanwezig is en deze pijn het lopen negatief beïnvloedt kan men een tape aanleggen om de peesplaat ondersteuning te geven. De krachten onder de voet worden dan niet meer volledig door de peesplaat gedragen, maar ook gedeeltelijk door de tape. Dit kan de acute, hevige pijn verlichten (10)

Vervolgens ontkomt men er niet aan iets te doen aan de weefsel belastbaarheid, oftewel het vermogen van de peesplaat om belasting te kunnen weerstaan. Dit moet getraind worden. De cellen in de peesplaat moeten worden geprikkeld middels oefeningen om de peesplaat vervolgens op de nieuwe belasting te kunnen laten aanpassen. Dit gebeurt zowel doordat de weefselstijfheid als de vezels van de peesplaat veranderen (11)

De oefentherapie kan eventueel vooraf worden gegaan door percutane electrolyse (PE of EPTE). Hierbij gaat men met een dunne naald in de peesplaat, waarna er een laag frequente stroomlading op wordt gezet. Dit proces zorgt voor een gunstig milieu in de peesplaat, het verandert onder andere de zuurgraad (PH) binnen de peesplaat. Herstel processen kunnen daarbij beter optreden. Hiermee kan zowel de pijn als de structuur in positieve zin beïnvloed worden.12 Uw therapeut zal in ieder afzonderlijk geval besluiten of deze behandeling van meerwaarde kan zijn. De kern van de behandeling ligt altijd in het terugvinden van de balans tussen belasting en belastbaarheid.

Referenties:
1. Ahmad, et al. Relationship and Classification of Plantar Heel Spurs in Patients With Plantar Fasciitis. Foot Ankle Int. 2016 Sep;37(9):994-1000.
2. http://www.jeevanscoldlaser.com/latest-update/calcaneal-spurs-de/72
3. Bolgla & Malone. Plantar Fasciitis and the Windlass Mechanism: A Biomechanical Link to Clinical Practice. Journal of Athletic Training 2004;39(1):77–82
4. https://podiatryarena.com/index.php?threads/windlass-mechanism.109913/
5. Mahowald, et al. The Correlation Between Plantar Fascia Thickness and Symptoms of Plantar Fasciitis. J Am Podiatr Med Assoc 101(5): 385-389, 2011
6. Rio, et al. The Pain of Tendinopathy: Physiological or Pathophysiological? Sports Med (2014) 44:9–23
7. Yi, et al. Clinical Characteristics of the Causes of Plantar Heel Pain. Ann Rehabil Med 2011; 35: 507-513
8. Cook & Docking. “Rehabilitation will increase the ‘capacity’ of your …insert musculoskeletal tissue here….” Defining ‘tissue capacity’: a core concept for clinicians. Br J Sports Med 2015;49:1484–1485.
9. https://www.running-physio.com/capacity/
10. Jamali, et al. Windlass taping technique for symptomatic relief of plantar fasciitis. J Sport Rehabil. 2004;13:228-243.
11. Rathleff, et al. High-load strength training improves outcome in patients with plantar fasciitis: A randomized controlled trial with 12-month follow-up. Scand J Med Sci Sports. 2015 Jun;25(3):e292-300.
12. Fernández-Rodríguez, et al. Prospective Randomized Trial of Electrolysis for Chronic Plantar Heel Pain. Foot Ankle Int. 2018 Sep;39(9):1039-1046.